כתובת קעקע
מכות כא,א   ציון: א-ב
תוכן העניינים
צילום דף הגמרא
דף מקורות יסודיים לסוגיה 
מבוא הסוגיה
חלק א: מחלוקת חכמים ור' שמעון ופסק ההלכה
א. הבעיה שהעסיקה את הראשונים
ב. פתרון המפרשים לבעיה
1. äôåñ÷éí äìëä ëøáðï
2. äôåñ÷éí äìëä ëø' ùîòåï
3. ùéèú äøé"ó
4. ùéèú äøîá"í
ג. במה נחלקו חכמים ור' שמעון
ד. הנפק"מ בין השיטות
ה. פסק ההלכה

חלק ב: האיסור על קעקוע ללא אותיות
א. הבעיה שהעסיקה את הראשונים
ב. פתרון הראשונים לבעיה זו
1. äîçééáéí ø÷ òì ÷ò÷åò àåúéåú
2. äîçééáéí âí òì öåøú ÷ò÷åò ììà ëúá
ג. הנפק"מ בין שיטות הפוסקים
ד. פסק ההלכה
חלק ג: משך הקיום של כתובת הקעקע
א. הבעיה שהעסיקה את הראשונים
ב. שיטות הראשונים
ג. הנפק"מ בין השיטות
ד. פסק ההלכה
חלק ד: נתינת אפר מקלה על מכתו
א. הבעיה שהעסיקה את הראשונים
ב. דעות הראשונים
1. äôåñ÷éí ëøá àùé 
2. äôåñ÷éí ëøá îìëéà
ד. פסק ההלכה
נספחים:
1. ùàìåú ìúìîéã
2. èáìàåú ñéëåí 

דף מקורות יסודיים לסוגיה
מכות כא, א
îúðé'. äëåúá ëúåáú ÷ò÷ò, ëúá åìà ÷ò÷ò, ÷ò÷ò åìà ëúá - àéðå çééá òã ùéëúåá åé÷ò÷ò áéãå åáëçåì åáëì ãáø ùäåà øåùí; ø"ù áï éäåãä îùåí ø' ùîòåï àåîø: àéðå çééá òã ùéëúåá ùí àú äùí, ùðàîø: )åé÷øà é"è) åëúåáú ÷ò÷ò ìà úúðå áëí àðé ä'. 
âî'. àîø ìéä øá àçà áøéä ãøáà ìøá àùé: òã ãéëúåá àðé ä' îîù? àîø ìéä: ìà, ëãúðé áø ÷ôøà: àéðå çééá òã ùéëúåá ùí òáåãú ëåëáéí, ùðàîø: åëúåáú ÷ò÷ò ìà úúðå áëí àðé ä', àðé ä' - åìà àçø. àîø øá îìëéà àîø øá àãà áø àäáä: àñåø ìå ìàãí ùéúï àôø î÷ìä òì âáé îëúå, îôðé ùðøàéú ëëúåáú ÷ò÷ò. àîø øá ðçîï áøéä ãøá àé÷à: ùôåã, ùôçåú, åâåîåú - øá îìëéå; áìåøéú, àôø î÷ìä, åâáéðä - øá îìëéà. øá ôôà àîø: îúðéúéï åîúðéúà øá îìëéà, ùîòúúà øá îìëéå, åñéîðéê: îúðéúà îìëúà. îàé áéðééäå? àéëà áéðééäå: ùôçåú. øá áéáé áø àáéé ÷ôéã àôé' àøéáãà ãëåñéìúà. øá àùé àîø: ëì î÷åí ùéù ùí îëä - îëúå îåëéç òìéå.......

øù"é )øéá"ï(
îúðé'.   ëúåáú ÷ò÷ò - ëåúá úçìä òì áùøå áñí àå áñé÷øà åàç"ë î÷ò÷ò äáùø áîçè àå áñëéï åðëðñ äöáò áéï äòåø ìáùø åðøàä áå ëì äéîéí ÷ò÷ò ôåééðèååøé"ø åàñåø ìëúåá ùåí ëúéáä áòåìí òì áùøå áòðéï æä ùëê âæéøú äëúåá. àú äùí - îôøù áâîøà ãùí òáåãú ëåëáéí ÷àîø. âî'.   òã ùéëúåá àðé ä' îîù - òì úéáåú äììå àðé ä' àúä îçééáå îùåí ëúåáú ÷ò÷ò. åëúåáú ÷ò÷ò ìà úúðå áëí - ùåí ëúåáú ÷ò÷ò ìà éòùå ìôðé ùàðé ä' åàñåøéï àúí ìëúåá ùí àçø òì áùøëí àìîà òé÷ø çéåáà îùåí ùí òáåãú ëåëáéí äåà åîéäå àñåø ìëúåá ùåí ëúéáä áòåìí àôé' ìø"ù àìà ãçéåá îì÷åú ìéëà. àôø î÷ìä - ãå÷à ÷àîø ìôé ù÷ùä äéà åî÷ò÷òú î÷åí äîëä åäøåùí ðøàä ùí àçø æîï àáì òôø áòìîà ìà...... îúðé' åîúðéú' - øá ôôà àñéîðà ãøá îìëéå ÷àé ìâøåòé îéðéä ùôçåú ãëåìäå îúðé' øá îìëéà àîøéðäå ëìåîø îùðä ãùôçåú ãàå÷îú ëøá îìëéå øá îìëéà àîøä åîúðéúà ã÷àîø ìàå ãå÷à àìà ãáñéîðà ãøá îìëéå ìéëà îúðé' åùîòúúà øá îìëéå åîä ùðùàø îï äùîòúåú áñéîðå ùì øá îìëéå ãäééðå ùôåã åâåîåú øá îìëéå àîøéðäå åäééðå ã÷àîø àéëà áéðééäå ùôçåú åìà ÷àîø ùôçåú åàôø î÷ìä àìà ùôçåú âøéãà îâøòéðï åãøá îìëéå ëã÷àé ÷àé.
îúðéúà îìëúà - îùðéåú åáøééúåú òé÷ø äï åäééðå ñéîï îé ùùîå ãåîä ìð÷áä îå÷îéðï ëåìäå îúðééúà ãäåå ðîé ìùåï ð÷áä àìéáéä åäééðå øá îìëéà ùùîå ãåîä ìð÷áä åîùîòåúå ùì ùí ðîé îùîò ìùåï îìëåú åäééðå îùðéåú åáøééúåú ùäï òé÷ø åìà ùîòúåú åàéú ãîôøù àéëà áéðééäå ùôçåú åî÷ìä îùîò ùôçåú åùëðâãä ëê ìùåï ç"ä. øéáãà - îëä.    ëåñéìúà - ëìé ùîëä áå áìò"æ ôìééîà. 

úåñôåú
øá àùé àåîø îëúå îåëçú òìéå - åëï äìëä.

úåñôúà îëåú ã, èå 
äëåúá ëúåáú ÷ò÷ò ááùøå ùì çáéøå ùðéäí çééáéï áîä ãáøéí àîåøéí áæîï ùäéå ùðéäí îæéãéï àáì àí äéå ùðéäí ùåââéï ùðéäí ôèåøéï àçã ùåââ åàçã îæéã ùåââ ôèåø îæéã çééá. åàéðå çééá òã ùéëúåá åé÷ò÷ò áãéå åáëåçì ìòáåãä æøä ÷ìôå áàåæîì ôèåø. äøåùí òì òáãå ùìà éáøç ôèåø: 

øîá"í òáåãú ëåëáéí éá,éà
ëúåáú ÷ò÷ò äàîåøä áúåøä äåà ùéùøè òì áùøå åéîìà î÷åí äùøéèä ëçåì àå ãéå àå ùàø öáòåðéí äøåùîéí, åæä äéä îðäâ äòëå"í ùøåùîéï òöîï ìòáåãú ëåëáéí ëìåîø ùäåà òáã îëåø ìä åîåøùí ìòáåãúä, åîòú ùéøùåí áàçã îãáøéí äøåùîéï àçø ùéùøåè áàé æä î÷åí îï äâåó áéï àéù áéï àùä ìå÷ä, ëúá åìà øùí áöáò àå ùøùí áöáò åìà ëúá áùøéèä ôèåø òã ùéëúåá åé÷ò÷ò ùðàîø åëúåáú ÷ò÷ò, áîä ãáøéí àîåøéí áëåúá àáì æä ùëúáå ááùøå å÷ò÷òå áå àéðå çééá àìà àí ëï ñééò ëãé ùéòùä îòùä, àáì àí ìà òùä ëìåí àéðå ìå÷ä.

ùåìçï òøåê  éåøä ãòä ÷ô
ñòéó à:   ëúåáú ÷ò÷ò, äééðå ùùåøè òì áùøå åîîìà î÷åí äùøéèä áçåì àå ãéå àå ùàø öáòåðéí äøåùîéí. 
ñòéó á:  àí òåùä ëï òì áùø çáéøå, àåúå ùðòùä ìå ôèåø, àà"ë ñééò áãáø. 
ñòéó â:  îåúø ìéúï àôø î÷ìä òì îëúå. 
ñòéó ã:  äøåùí òì òáãå ùìà éáøç, ôèåø. (åðøàä ãìëúçìä îéäà àñåø( )ã"ò(.

מבוא הסוגיה
במשנה נחלקו רבנן ור' שמעון. לדעת רבנן חייבים על כל כתובת קעקע, ואילו לר' שמעון אינו חייב אלא עד שיכתוב שם ע"ז, שנא': "וכתובת קעקע לא תתנו בכם אני ד" )ויק' יט,כח( - אני ה' - אני ולא אחר".
הראשונים נחלקו: במה בדיוק נחלקו רבנן ור' שמעון, כמי ההלכה במחלוקת זו, באיזו סוג כתובת קעקע לוקה ובאיזו יש איסור, מהי צורת הקעקוע, והאם יש חשש איסור בנותן אפר מקלה על מכתו.

א. הבעיה שהעסיקה את הראשונים
áîçìå÷ú ùáéï øáéí ìéçéã î÷åáì áãøê ëìì ìôñå÷ ëøáéí - "éçéã åøáéí äìëä ëøáéí". áîùðúðå ðçì÷å çëîéí åø' ùîòåï, åìôéëê ò"ô äð"ì éù ìëàåøä ìôñå÷ ëçëîéí.
àîðí îàéãê îöàðå áñåâééúðå ùäàîåøàéí )ø' àçà åø' àùé) ãðéí áãáøé ø' ùîòåï. ëîå ëï âí îãáøé äúåñôúà )â, è( îùîò ùäìëä ëø' ùîòåï.
áòéä ðåñôú áä ãðå äøàùåðéí, áîä ðçì÷å çëîéí åø' ùîòåï. äàí ìçëîéí áëì ÷ò÷åò éù àéñåø, åàéìå ìø' ùîòåï éùðå àéñåø, ø÷ ëù÷ò÷ò ùí ò"æ. àå ùäîãåáø òì îçìå÷ú áîä ìå÷éí, àê àéñåø úåøä )àå ìôçåú ãøáðï(, éùðå òì ëì ÷ò÷åò- ìëì äãòåú.
ב. פתרון המפרשים לבעיה
   1. הפוסקים הלכה כרבנן
øåá äîôøùéí ôåñ÷éí ëøáðï ìôé äëìì äéãåò: éçéã åøáéí äìëä ëøáéí. ריטב"א )ëàï(, ס' יראים )ñé' ùìç(, סמ"ג )ìàåéï ñà(, סמ"ק )îöåä òá(, מאירי )òì äîùðä, ëàï(, ס' החינוך )îöåä øðâ(, ר' ירוחם )ðúéá éæ çì÷ ä(, נמוק"י )ëàï( והטור )éå"ã ÷"ô(.
הריטב"א îåñéó òì ëê ùäîùê ñåâééúðå áòðééï ðúéðú àôø î÷ìä òì îëúå, îúôøù ø÷ ìãòú øáðï, ùäøé ìø' ùîòåï åãàé àéðå çééá òã ùéëúåá ùí ò"æ, åîëàï ùäìëä ëãáøéäí.

בתוספתא )ëàï â, è( ðà': "åàéðå çééá òã ùé÷ò÷ò áãéå áëçåì ìò"æ", ãáøéí àìå ìëàåøä äí ëùéèú ø' ùîòåï. àîðí äøàùåðéí ìà ôñ÷å ëê îùåí ùäìëä ëôñ÷ äîùðä îåì ãáøé äúåñôúà )òé': çñãé ãåã ùí, áàåø äâø"à éå"ã ÷ô, ñ÷"à, îðçú çéðåê øðâ(.

ìãòú הערוך לנר )ã"ä îúðéúéï( äúåñôúà äåìëú ìùéèú çëîéí, ùâí ìãòúí, àîðí à"ö ùéëúåá ùí ò"æ, àê î"î öøéê ìëååï áëúéáú ä÷ò÷åò "ìùí ò"æ", åìëê ðà' áúåñôúà: "òã ùé÷ò÷ò... ìò"æ".
   2. הפוסקים הלכה כר' שמעון
בפסקי הרא"ש )àåú å( ðôñ÷ ùäìëä ëø' ùîòåï )åéù ùäâéäå ãáøéå, ùäøé áðå äèåø ìà äæëéø æàú - òé' úåòôú øàí òì ñ' éøàéí ñé' ùìç(, åëï äáéà ר' ירוחם )éæ, ç"ä( ùéù ôåñ÷éí ëê, )àê ìùéèúå äìëä ëçëîéí(. âí îôéøåù  ר' הלל ìúå"ë )òì äôñ' ùí åé÷øà éè, ëç( îùîò ùôñ÷ ëø' ùîòåï.
   3. שיטת הרי"ף
הריטב"א )ëàï( ëúá שהרי"ף ôåñ÷ ëø' ùîòåï, åëôé äðøàä äñé÷ æàú îëê ùäáéà àú ãáøé ø' àçà åø' àùé, åáøééúà ãáø ÷ôøà ääåìëéí áùéèú ø' ùîòåï. )ëê âí äñé÷å àçøåðéí ðåñôéí, òé' îðçú çéðåê øðâ åòåã(.

הערוך לנר )ëàï( ëåúá ùàôùø ùäøé"ó àëï ôåñ÷ ëøáðï åìà ëø' ùîòåï, åîä ùäáéà àú ãáøé äàîåøàéí äîôøùéí àú ãòú ø' ùîòåï, äøé æä îùåí ùáîùðä ìà ôåøèå âãøé äçéåá, åðéúï äéä ìèòåú åìçùåá ùøáðï îçééáéí ø÷ àí ëåúá ùí ò"æ, åàéìå ø' ùîòåï îçééá ø÷ ëùéëúåá ùí ä', åìëê äáéà äøé"ó àú ãáøé äàîåøàéí äîôøùéí àú ùéèú ø' ùîòåï, åîúåê ëê îúôøùú àó ãòú øáðï ùîçééáéí òì ëì ëúåáú ÷ò÷ò )åòé' ôðéí éôåú òä"ú åé÷øà éè,ëç, úåòôú øàí ñé' ùìç(.
   4. שיטת הרמב"ם
הרמב"ם áôé' äîùðä )ëàï( ëåúá áîôåøù ùàéï äìëä ëø' ùîòåï, àîðí áäìëåúéå )äì' ò"æ éá,éà( ëúá: "ëúåáú ÷ò÷ò äàîåøä áúåøä äåà ùéùøåè òì áùøå åéîìà î÷åí äùøéèä ëçåì àå ãéå àå ùàø öáòåðéí äøåùîéí, åæä äéä îðäâ äòëå"í ùøåùîéï òöîï ìò"æ, ëìåîø ùäåà òáã îëåø ìä åîåøùí ìòáåãúä".
הסברי הרמב"ם
הבית יוסף )éå"ã ñé' ÷ô( åëï äìçí îùðä )ùí( îôøùéí ùëååðú äøîá"í ìôñå÷ ëøáðï. àîðí ä"ùéç éöç÷" )ã"ä åâí îãáøé äøîá"í( îãéé÷ îãáøé äøîá"í ùëúá "åæä äéä îðäâ... ìò"æ" åëå', åëï îëê ùäøîá"í àéðå îöééï ùëì ñåâ ùì ÷ò÷åò çééá, ùôñ÷ ëø' ùîòåï.
ג. במה נחלקו חכמים ור' שמעון
áôùèåú äéä ðøàä ùîçìå÷úí äéà äï òì àéñåø åäï òì îì÷åú, åø' ùîòåï äñåáø ùàéðå çééá àìà òã ùéëúåá ùí ò"æ, îúëååï âí ìàéñåø.
àîðí éùðí øàùåðéí äñåáøéí ùàó ø' ùîòåï àåñø ëì ÷ò÷åò, åø÷ áçéåá äîì÷åú ðçì÷å äàí ãå÷à ëùëåúá ùí ò"æ, àå ìà. äñáø æä îåëç ìãòúí îìùåðå ùì ø' ùîòåï äàåîø: "... àéðå çééá òã ùéëúåá àú äùí" åëå' )òé' îðçú çéðåê ùí(. ëï ñåáøéí: תוס' גיטין )ã"ä áëúåáú(, תוס' רא"ש )ùí(, הריב"ן )ã"ä ëúåáú, ëàï òì ãó äâî'(, ר' פרץ )ã"ä âîøà( והר"י מלוניל )ã"ä åàéðå çééá(.
הסבר שיטתם
תוס' בגיטין )ùí( ותוס' רא"ש )ùí( îöééðéí ùîãåáø òì àéñåø ãøáðï, )ëùìà ëúá ùí ò"æ - ìø' ùîòåï, àå á÷ò÷åò ììà ëúéáä åëãå' - ìçëîéí(. ëê âí îùîòåú הריטב"א )ëàï(, åëï ôé' הערוך לנר )ëàï( àú ãòú äøéá"ï.
àîðí הב"ח )éå"ã ñé' ÷ô( ו"ברית משה" )òì äñî"â ì"ú - ñà( ôé' àú äøéá"ï, ùëååðúå ìàéñåø úåøä.
ד. הנפק"מ בין השיטות
ìøáðï çééá îäúåøä òì ëì ëúåáú ÷ò÷ò, åìå÷ä òì ëê, àåìí ìø' ùîòåï çééá åìå÷ä ø÷ ëùëúá ùí ò"æ.
ëùçñøéí àçã îäúðàéí ìçéåá îì÷åú )äï ìøáðï åäï ìø"ù(, ëúáå äøàùåðéí ùäãáø àñåø ø÷ îãøáðï, åìãòú äá"ç åòåã ôåñ÷éí éù àéñåø úåøä àê àéðå ìå÷ä )áôé' äøéá"ï(.
ה. פסק ההלכה
השו"ע )ñé' ÷ô( ôñ÷ ëãòú çëîéí, åìà äæëéø ëìì òðééï ùí ò"æ. ëîå ëï ìà ôøè àí éùðå àéñåø ãøáðï ëùçñøéí çì÷ îäúðàéí.

חלק ב
האיסור על קעקוע ללא אותיות

א. הבעיה שהעסיקה את הראשונים
áîùðúðå ðà': "äëåúá ëúåáú ÷ò÷ò, ëúá åìà ÷ò÷ò, ÷ò÷ò åìà ëúá, àéðå çééá òã ùéëúåá åé÷ò÷ò... òã ùéëúåá ùí àú äùí, ùðà': ëúåáú ÷ò÷ò ìà úúðå áëí" åëå'.
îìùåï äîùðä îùîò ùîãåáø ãå÷à òì ëúéáä åìà ñúí öåøä ëìùäé. åîëàï ãðå äøàùåðéí äàí ìçééá ãå÷à áëúéáú àåúéåú, àå ùäìùåï "ëåúá" ëååðúä ìëì öåøä ùøåùí, åáàä ìåîø ùìà îñôé÷ ùéùøåè ááùøå, àìà ùâí éùéí ãéå åâí éùøåè ááùøå.

ב. פתרון הראשונים לבעיה זו
   1. המחייבים רק על קעקוע אותיות
תוס' ישנים )ëàï, äåáàå á"ðúï ôøéå"( åëï ôñ÷é תוס' )ñé ìá(, והר"י מלוניל ëåúáéí áîôåøù ùàéðå çééá àí ìà ëúá òì äòåø åìà ùøè òì òåøå áöåøú àåúéåú, îùåí ùöøéê ùðé úðàéí: ëúéáä å÷ò÷åò. ëê âí îùîòåú ר' פרץ )ã"ä äëåúá( åëï ëúáå: ר"י אלמדרי, סמ"ק )ñé' òá( והברטנורא )ëàï( ùäçéåá ãå÷à òì ùøéèú àåúéåú.
 áôùèåú ëååðúí ìùúé àåúéåú áãåîä ìîìàëú ëåúá áùáú. âí מס' החינוך )ñé' øðâ( îùîò ùäåìê áùéèä æå, àîðí ìùéèúå àôé' òì àåú àçú ëáø ìå÷ä.
)åòé' îòéì öã÷ä )ñé' ìà( ùáéàø àú ãòú ñ' äçéðåê ìäáãéì áéï îìàëú ùáú ùçééá áùúé àåúéåú, ì÷ò÷åò ùäåà îðäâ âåééí, åçééá ëáø áàåú àçú(.
   2. המחייבים גם על צורת קעקוע ללא כתב
הראב"ד והר"ש משאנץ )áôé' ìñôøà ÷ãåùéí ô"à ô"å(, îùîòåú הריטב"א )ëàï( ëåúáéí ùçééá òì ëì öåøä ùì ÷ò÷åò, åà"ö ãå÷à áëúéáä àåúéåú.
)åòé' áîçìå÷ú äàçøåðéí: îùðú çëîéí, éã ÷èðä )ç"á äì' ò"æ ô"å î"ò àåú ëá( åîðçú çéðåê )ùí( äàí ãå÷à öåøä ùìîä àå àôé' çì÷éú(.
ëùéèä æå òåìä àó îãáøé הרמב"ם äàåîø )ùí(: "åéîìà î÷åí äùøéèä ëçåì àå ãéå àå ùàø öáòåðéí äøåùîéí". äøîá"í àéðå îæëéø ùéùøåè ãå÷à àåúéåú )òé': îðçú çéðåê )ùí( éã ÷èðä )ùí( åáøéú îùä )òì äñî"â ùí, å(.
éù ìäòéø: âí ìøàùåðéí äîöøéëéí ëúéáú àåúéåú ìçéåá îì÷åú, éúëï ùîäúåøä éù àéñåø âí òì öåøä áìáã,àê àéðå ìå÷ä, àå ùìôçåú àñåø äãáø îãøáðï )ëòé"æ ëúáå úåñ' âéèéï )ë, á ã"ä áëúåáú ÷ò÷ò(. ëê âí òåìä îãáøé äîòéì öã÷ä )ñé' ìà - äåáà âí áôúçé úùåáä ñé' ÷ô, à( ùî"î éù àéñåø îãøáðï áëì öåøä.

ג. הנפק"מ בין שיטות הפוסקים
ìñåáøéí ùéù àéñåø îäúåøä áëì öåøä, )åáåãàé ìñåáøéí ùàó ìå÷éí òì ëê(, éù ìäçîéø àó áîöá ùì ñô÷, åàó á÷ò÷åò ìöåøê áøéàåúé, ëáåã äáøéåú åëãå', ùäøé àéï àéñåø úåøä ðãçä îôðéäí.
àîðí ìñåáøéí ùäãáø àñåø ø÷ îãøáðï, éù î÷åí ìä÷ì áñô÷ ãøáðï àå îùåí ëáåã äáøéåú åëãå', åëîåáï ùàéï ìå÷éí òì ëê ëãéï úåøä.
ד. פסק ההלכה
השו"ע )éå"ã ÷ô, à( ëåúá ù"ëúåáú ÷ò÷ò, äééðå ùùåøè òì áùøå åîîìà î÷åí äùøéèä áëçåì àå ãéå" åëå', åàéðå îæëéø ùöøéê ì÷ò÷ò ãå÷à àåúéåú. îìùåï æå ìëàå' îùîò ùôñ÷ ëùé' äøîá"í )òô"é äáðú øåá äàçøåðéí(, ùà"ö ãå÷à ëúéáú àåúéåú, åçééá àó òì öåøä ììà àåúéåú.

חלק ג
משך הקיום של כתובת הקעקע

א. הבעיה שהעסיקה את הראשונים
áâî' ìà ðà' ëîä æîï öøéëä ëúåáú ä÷ò÷ò ìäú÷ééí, ùäøé ìëàå' áôùèåú ãøê äòåìí, ùä÷ò÷åò îçæé÷ òì áùøå ëì òåã ìà äñéø àú äòåø, ò"é ÷éìåó, ðéúåç åëãå'.
ìôé æä ðéúï ìåîø àåìé, ùëàùø ùí îòè ãéå àå áàåôï àçø, ùàéï ä÷ò÷åò ðéëø ìúîéã, ùàéðå òåáø àéñåø úåøä, ùäøé àéï æå ëúåáú ÷ò÷ò øâéìä.
îàéãê ðéúï ìåîø ùäéåú ùäùøéèä ááùø ðùàøú úîéã, àéï æä îùðä àí öáò äãéå ðéëø ìúîéã, åúîéã éù áëê àéñåø îäúåøä.
ב. שיטות הראשונים
רש"י )áôé' ìçåîù: åé÷øà éè, ëç( îôøù ùëúåáú ÷ò÷ò àéðä ðîç÷ú ìòåìí, ëê âí ôé' àú äâî' )âéèéï ë, á( äîãáøú òì âè ùëúåá òì éãå, áëúåáú ÷ò÷ò, åôé' ùí ùàéðä ðîç÷ú ìòåìí. åë"ë הריב"ן )ëàï òì ãó äâî'(. ëòé"æ ëúá äכלבו )äì' ò"æ ñé' öæ(, åëï ôé' הריטב"א )ëàï( ùäöáò ðøàä ëì äéîéí. åë"ë: ר' הלל )áôé' ìñôøà, ùí(, תוס' ישנים )ëàï( åòåã.
àîðí הר"י מלוניל )ëàï( ëåúá: "åðøàä åðéëøú )áëúåáú( ùí æîðéí øáéí. åë"ë הנמוקי יוסף )ëàï(: "åðéëøú ùí )äëúåáú( æîï âãåì".
éù ìäòéø ùàó ìëåúáéí ùäëúåáú àéðä ðîç÷ú ìòåìí, éúëï ùëåðúí ìàéñåø îäúåøä ùòìéå ìå÷ä, àê îãøáðï àôé' ìæîï àøåê îëúéáä øâéìä éù àéñåø. )òé' îðçú çéðåê îöåä øðâ(.
ëîå ëï éù ìäòéø ùàó ìëåúáéí "æîï îøåáä" éúëï ùëååðúí ìëúá, àê äùøéèä áòåø àîðí ðéëøú ìòåìí.
ג. הנפק"מ בין השיטות
ìñåáøéí ùëúåáú ÷ò÷ò äéà ìòåìí, áîöá ù÷ò÷ò ááùøå áöåøä ùàéðä ðéëøú ìòåìí, àéï äàéñåø îäúåøä ùéì÷ä òì ëê, àê ëôé äðøàä àéñåø îãøáðï éù )åòé' ìòéì áðô÷"î áòðéï æä(.
àåìí äñåáøéí ùâí áëúåáú ÷ò÷ò ìæîï àøåê òåáø àéñåø úåøä, åãàé ùàó éì÷ä òì ëê, åàéï ìä÷ì àó á÷ò÷åò ùàéðå ìòåìí, àó áî÷øéí ùì ëáåã äáøéåú åëãå' )òé' ìòéì(.
ד. פסק ההלכה
הרמב"ם )ò"æ éá, éà( ìà äæëéø àú îùê äæîï ùì ä÷ò÷åò, àê àéï ìäñé÷ îëê áàåôï áøåø, ùäøé äòðéï ìà ðæëø áîôåøù áâî'.
השו"ע )éå"ã ñé' ÷ô, à-â( ìà äæëéø òðéï æä, åîùîòåú äãáø ìëàåøä ùëì ÷ò÷åò àñåø, áéï ðéëø ìòåìí, åáéï ìæîï îøåáä. àê àéï ìäñé÷ îëê äàí äàéñåø îäúåøä àå îãøáðï, ëùä÷ò÷åò àéðå ìòåìí.

חלק ד
נתינת אפר מקלה על מכתו
מבוא
áâî' äåáàä ðçìå÷ú àîåøàéí ìâáé ðúéðú àôø î÷ìä òì îëúå. äàôø äéä çåãø, ìùøéèåú ùáúåê äîëä åîùàéø øåùí áúåê äáùø.
ìãòú ø' àãà áø àäáä éùðå àéñåø îôðé ùðøàä ëëúåáú ÷ò÷ò, ëê âí ñåáø ø' áéáé áø àáéé ùäçîéø àôé' áîëä ÷èðä ë"øéáãà ãëåñéìúà" )ùøéèä ùì ä÷æú ãí(. àîðí øá àùé çåì÷ ò"ë åñåáø ùàéï ìçùåù ùäøé äîëä îåëéçä ùàéðå îúëåï ìëúåáú ÷ò÷ò.
îîçìå÷ú æå òåìä ùâí ìãòú äàåñøéí îãåáø òì àéñåø îãøáðï îùåí îøàéú òéï, ùäøé âí äàåñøéí àåîøéí îôðé ùðøàä ëëúåáú ÷ò÷ò. ëîå ëï àí äãáø àñåø îäúåøä ìà äéä øá àùé îúéø îèòí ù"îëúå îåëéçä òìéå" )òé' âí: øéèá"à(.
א. הבעיה שהעסיקה את הראשונים
áâî' éùðä îçìå÷ú áéï øá àãà áø àäáä åøá áéáé äñåáøéí ùéù ìàñåø îùåí îøàéú òéï )òé' ìòéì(, ìáéï øá àùé äñåáø ùà"ö ìâæåø ò"ë, ùäøé îëúå îåëéçä ùàéï æå ëúåáú ÷ò÷ò.
äøàùåðéí ðçì÷å ëéöã ìôñå÷, äàí ääìëä ëøá àùé ùäåà àçøåï ìàîåøàéí ëàï. àå ùéù ìôñå÷ ëøá îìëéà áùí øá àãà, ùäøé øá áéáé ñåáø ëîåúå.
ב. דעות הראשונים
   1. הפוסקים כרב אשי
הרי"ף )ã, á( îáéà àú ãáøé øá àùé äîúéø ìúú àôø òì îëä, åîëê ðøàä ùôåñ÷ ëîåúå. ëê ôåñ÷éí áîôåøù: תוס' )ëàï ã"ä øá àùé(, ס' יראים )ñé' ùìç(, סמ"ק )îöåä òá(, מאירי, רא"ש )ñé' å(, ריטב"א, נמוק"י, טור )éå"ã ñé' ÷ô( åòåã.

הרמב"ם )ùí( äùîéè äìëä æå ùì àôø î÷ìä, åäòéø òì òê הבית יוסף, ùëåðúå ìôñå÷ ëøá àùé, ùäøé àí äéä ôåñ÷ ëãòú øá îìëéà åãàé ùäéä îáéà æàú áäìëåúéå.
ôñé÷ú ääìëä ëøá àùé îáåññú òì ëê ùøá àùé äåà äîàåçø ìøá îìëéà åøá áéáé áø àáéé )"áúøàä"(, åìëï äìëä ëîåúå )ø"ï åòåã(.
   2. הפוסקים כרב מלכיא
îùîòåú התוס' בגיטין )ë, á ã"ä áëúåáú( ופסקי תוס' )àåú â( ùàñåø ìéúï àôø î÷ìä òì îëúå, åéù áëê àéñåø îãøáðï.
áôùèåú ãòúí ìôñå÷ ëøá îìëéà, ëê âí îñáéø ס' קובץ )òì äøîá"í äì' ò"æ éá, éà( ùàëï úåñ' ôåñ÷éí ëøá àùé, îùåí ùâí øá áéáé áø àáéé ñåáø ëøá îìëéà, åä÷ôéã òì "øéáãà ãëåñéìúà".
àîðí ìãòú הבית יוסף )÷ô, â( ëååðú úåñ' àéðä ìôñå÷ ëøá îìëéà, àìà ìåîø ùàó ìøá îìëéà äñåáø ùéù àéñåø ãøáðï á÷ò÷åò ëæä, åàó àí äéä äãáø ëøåê áàéñåø úåøä, î"î àí ëúá âè áàåôï ëæä äâè ú÷ó, ùäøé àôé' ëùëúá òì àéñåøé äðàä, àò"ô ùàñåø ìëúåá òìéäí, î"î äâè ú÷ó.

המקעקע על עבדו
áú÷åôä áä ðäåâä äéúä äòáãåú, ðäâå áòìé äòáãéí ìëúåá ëúåáú ÷ò÷ò òì òáãéäí ëãé ùìà éáøçå, àå ìùí äòáøú áòìåú åëãå'.
בתוספתא )ëàï â, è( ðà' ùôèåø òì ëê, åëï äáéà הב"י )ùí(.
הרמ"א áãøëé îùä )ùí(, åëï áäâäåúéå ìùå"ò )ùí, ñòé' â( ëåúá ùî"î éù áëê àéñåø îãøáðï.

הגר"א )äâäåú ìùå"ò ùí ñ÷"æ( ëåúá ùàéï ëååðú äøî"à ìôñå÷ ëøá îìëéà, àìà àôé' ìøá àùé, ùîåúø àôø î÷ìä, ãå÷à ëùéù îëä åàåîøéí îëúå îåëéçä òìéå, àåìí ëàï ìâáé òáã, ôèåø àáì àñåø.
בחידושי רעק"א )òì äùå"ò, ùí( äôðä ìùå"ú "áùîéí øàù" )äâäú ëñà ãäøñðà ñé' ùëã( äôåñ÷ ùäúåñôúà ìùéèú ø' ùîòåï )òé' âí áäâø"à ùí ñ÷"à( åìëï ôèåø. àê ìçëîéí àéï ùåí äáãì áéï òáã ìàçø, åáùðéäí çééá äî÷ò÷ò )åëï äî÷åò÷ò çééá ëùñééò ìå - òé' ùå"ò ñòéó á( åìëï äùîéèå äôåñ÷éí úåñôúà ææå.
ד. פסק ההלכה
הרמב"ם )äì' ò"æ éá, éà( äùîéè äìëä æå. äá"é )ùí( ëåúá òì ëê ùëðøàä äåà ôåñ÷ ëøá àùé, ùäøé àí äéä àåñø æàú ëùéèú ø' îìëéà, äéä ëåúá æàú )òé' ìòéì(.
השו"ע )÷ô, â( ôñ÷ áîôåøù ìäúéø àôø î÷ìä, ëùé' ø' àùé.
ìâáé î÷ò÷ò òì òáãå ëåúá השו"ע )ùí, ã( ùôèåø, åîåñéó הרמ"א ùðøàä ìå ùî"î ìëúçéìä àñåø.

נספחים
1. שאלות לתלמיד
çì÷ à: îçìå÷ú çëîéí åø' ùîòåï åôñ÷ ääìëä
1.	îäé îçìå÷ú çëîéí åø' ùîòåï òô"é äñáø äâî', åëéöã ãéé÷å æàú îäôñå÷.
2.	òé' áøéèá"à )ëàï( åëúåá ëîé ôåñ÷, åîãåò.
3.	äàí äúåñôúà )ëàï â, è( ñåáøú ëùéèú çëîéí àå ø' ùîòåï - ðî÷!
4.	îãåò ìà ôñ÷å ëúåñôúà - òé' ôé' "çñãé ãåã" )òì äúåñôúà ùí( åáéàåø äâø"à )éå"ã ñé' ÷ô ñ÷"à(.
5.	ëéöã ôé' àú äúåñôúà äð"ì, äòøåê ìðø )ã"ä îúðéúéï(.
6.	òé' áôñ÷é äøà"ù )àåú å( åëúåá ëéöã ôñ÷ áîçìå÷ú ø' ùîòåï åçëîéí.
7.	òé' áøé"ó )áãôé äøé"ó ã, á( åëúåá îãåò äñé÷ äøéèá"à )ëàï( ùôåñ÷ ëø' ùîòåï.
8.	òé' áòøåê ìðø )ëàï( åëúåá îãåò ìãòúå, àëï ôñ÷ äøé"ó ëøáðï.
9.	òé' áôé' äîùðä ìøîá"í )ëàï( åëúåá ëéöã ôñ÷ áîçìå÷ú ø"ù åøáðï.
10.	òé' áøîá"í )äì' ò"æ éá, éà( åëúåá îäï äàôùøåéåú ùðéúï ìäñáéøå )á÷ùø ìôñ÷ ääìëä(. äòæø áäñáø äáéú éåñó )éå"ã ñé' ÷ô( åáìçí îùðä )ùí(.
11.	áîä ðçì÷å çëîéí åø"ù, òé' áøéá"ï )òì ãó äâî' ã"ä ëúåáú( åø' ôøõ )ëàï(.
12.	ëéöã äáéï äá"ç )éå"ã ñé' ÷ô( àú ãòú äøéá"ï )ùí(, ôøè.
13.	ëéöã ìãòúê ôåñ÷ äùå"ò )ñé' ÷ô( áîçìå÷ú ø"ù åøáðï - ðî÷. 
çì÷ á: äàéñåø òì ÷ò÷åò ììà àåúéåú
14.	ëéöã ðéúï ìãéé÷ ìëàåøä îîùðúðå ùàéñåø "÷ò÷ò" äåà ãå÷à áëúéáú àåúéåú, åìà áñúí öåøä.
15.	òé' áôñ÷é úåñ' )ëàï ñé' ìá(, áø"é îìåðéì )ëàï(, åááøèðåøà, òì îä ìùéèúí éù çéåá îäð"ì )ùàìä îñ' 14(.
16.	òé' áøéèá"à )ëàï(, îäé îùîòåú ãòúå á÷ùø ìð"ì.
17.	òé' áîòéì öã÷ä )ñé' ìà - äåáà âí áôúçé úùåáä éå"ã ñé' ÷ô, à(, îä äñé÷ ìäìëä á÷ùø ìöåøä ììà àåúéåú, åîãåò.
18.	ëúåá îãòúê, àìå ðô÷"î àôùøéåú ëúåöàä îäîçìå÷ú: äàí ÷ò÷åò ùì öåøä àñåø îäúåøä àå ø÷ îãøáðï.
19.	îäé îùîòåú ãáøé äøîá"í )ùí( ìâáé ÷ò÷åò ùì öåøä ììà àåúéåú.
20.	îäé îùîòåú ôñ÷ äùå"ò )ùí( áòðéï æä.
 çì÷ â: îùê ä÷éåí ùì ëúåáú ä÷ò÷ò
21.	òé' áøù"é )òì äçåîù åé÷øà éè, ëç( åáøéá"ï )ëàï(, îäå îùê ä÷éåí ùì ëúåáú ÷ò÷ò.
22.	òé' ðîå÷é éåñó )ëàï( åãéé÷ îäé ãòúå áð"ì.
23.	òé' îðçú çéðåê )îöåä øðâ( ááéàåø îçìå÷ú æå.
24.	ëéöã ìãòúê ôñ÷å äøîá"í )äì' ò"æ éá, éà( åäùå"ò )ùí(, ðî÷.
      çì÷ ã - ðúéðú àôø î÷ìä
25.	äñáø àú îçìå÷ú äàîåøàéí áðúéðú àôø î÷ìä òì îëúå.
26.	äåëç ùâí äàåñøéí îúëåðéí ø÷ ìàéñåø ãøáðï )äéòæø áøéèá"à ëàï(.
27.	òé' áøé"ó )ã, á(, îäé îùîòåú ãáøéå ìâáé ôñ÷ äìëä áòðééððå.
28.	ëéöã ôñ÷å úåñ' )ëàï ã"ä øá àùé( øà"ù )ñé' å(, ø"ï )ëàï( åîãåò.
29.	îäé îùîòåú äúåñ' )âéèéï ë, á ã"ä áëúåáú( åôñ÷é úåñ' )ùí àåú â(, ìâáé ôñ÷ äìëä )äòæø áñôø ÷åáõ òì äøîá"í äì' ò"æ éá, éà(
30.	ëéöã îñáéø äáéú éåñó )éå"ã ñé' ÷ô, â( àú ãáøé äúåñ' )ùí(.
31.	îäé ãòú äøîá"í )äì' ò"æ éá, éà( áëê )òé' áéú éåñó ùí(.
32.	îäå ôñ÷ äùå"ò áëê )ùí(.
        î÷ò÷ò òì òáãå
33.	òé' áúåñôúà )ëàï â, è( åëúåá îä ãéðå ùì äî÷ò÷ò òì òáãå.
34.	òé' áäâäåú äâø"à ìùå"ò )ùí, â( åëúåá äàí äãáø îåúø ìâîøé.
35.	ëéöã îñáéø äâø"à )áéàåøå ìùå"ò ùí ñ÷"æ( àú ôñ÷ äøî"à àôé' ìùéèú øá àùé.
36.	òé' áùå"ú áùîéí øà"ù )ñé' ùëã, äåáà âí òì âìéåï äùå"ò(, îãåò ìçëîéí çééá äî÷ò÷ò òì òáãå.

2. נספח טבלאות

à
ôñ÷ äìëä áîçìå÷ú çëîéí åø' ùîòåï

דעה	פסק הלכה	טעמים	
רוב הראשונים	ëçëîéí	äìëä ëøáéí, ñåâéú àôø î÷ìä ëçëîéí	
פסקי הרא"ש י"א )הובאו בר' ירוחם(, ר' הלל )משמעות פי' לתו"כ(	ëø' ùîòåï	äàîåøàéí ãðéí áãáøéå	
הרי"ף לפי' הריטב"א	ëø' ùîòåï	äáéà ãòú äàîåøàéí äãðéí áãáøéå	

á
áîä ðçì÷å çëîéí åø' ùîòåï
הסבר לדעת	חכמים	ר' שמעון	
תוס' ותוס' רא"ש משמעות הריטב"א, ריב"ן לפי' הערוך לנר	òì ëì ÷ò÷åò ìå÷ä	ëì ÷ò÷åò - àñåø îãøáðï
ùí ò"æ - ìå÷ä	
ריב"ן לפי' הב"ח וברית משה	ëð"ì	ëì ÷ò÷åò - àñåø îäúåøä
ùí ò"æ - ìå÷ä	

â
öåøú ÷ò÷åò ììà àåúéåú

דעה	החיוב	טעמם	
תוס' ישנים, ר"י מלוניל, סמ"ק ועוד	ø÷ òì àåúéåú	öøéê ÷ò÷åò åâí ëúéáä	
ראב"ד, ר"ש משאנץ, משמעות הריטב"א, משמעות הרמב"ם	òì ëì öåøú ÷ò÷åò	ëúéáä äëåðä ìëì øùéîä	
משמעות השו"ע	òì ëì öåøú ÷ò÷åò	ëúéáä äëåðä ìëì øùéîä	

ã
îùê ä÷éåí ùì ëúåáú ÷ò÷ò

דעה	קעקוע תמידי	קעקוע לזמן מוגבל	
רש"י )על החומש(, ריב"ן, תוס' ישנים ועוד	àñåø îäúåøä åìå÷ä	àñåø îãøáðï	
ר"י מלוניל, נמוקי יוסף	ëð"ì	àñåø îäúåøä åìå÷ä	

ä
àôø î÷ìä òì îëúå

דעה	פסק הלכה	טעם	
רי"ף )משמעות( תוס' רא"ש, ריטב"א ועוד	ëø' àùé - àéï àéñåø	ø' àùé àîåøà äîàåçø - "áúøàä"	
משמעות תוס' בגיטין ופסקי תוס' )שם(	ëø' îìëéà )áùí ø' àãà( - àñåø îùåí îøàéú òéï	ø' áéáé ñåáø ëîåúå	
פסק השו"ע	ëø' àùé - àéï àéñåø	ëùéèú øåá äøàùåðéí åîùîòåú äøîá"í	

å
äî÷ò÷ò òì òáãå
דעה	דין	טעם	
בית יוסף	ôèåø )åîåúø?(	ìà ðúáàø	
רמ"א	ôèåø åàñåø îãøáðï	äâø"à: îùåí îøàéú òéï, ùäøé àéï ëàï "îëúå äîåëéçä"	
בשמים ראש )הפניית רעק"א(	ìø' ùîòåï - ôèåø
ìçëîéí - çééá	ìø' ùîòåï çééá ø÷ ëùî÷ò÷ò ùí ò"æ ìçëîéí äî÷ò÷ò úîéã çééá, åäî÷åò÷ò çééá ø÷ ëùñééò ìëê